fbpx
Skip to main content
Dobrun

POZDRAV IZ MANASTIRA DOBRUN – Na granici Srbije i Srpske, pod stražom Vožda Karađorđa

Foto: Dušan Marić
Šira javnost je za manastir Dobrun kod Višegrada čula tek na Veliku Gospojinu 2004. godine, kada je u njemu održana centralna proslava obeležavanja 200 godina od podizanja Prvog srpskog ustanka, koju su zajednički organizovale Srbija i Republika Srpska. 

Više je razloga zašto je manifestacija u slavu velikog srpskog vojskovođe Đorđa Petrovića i njegovih junaka organizovana baš na ovom mestu. Manastir se nalazi nedaleko od granice Srbije i Srpske. Oduvek su kroz dolinu reke Rzav, u kojoj se Dobrun nalazi i preko Višegrada vodili glavni putevi ne samo između Srbije i srpske Bosne, već i između Istoka i Zapada. Nisu Turska i Mehmed paša Sokolović čuvenu ćupriju na Drini slučajno sazidali baš u tom gradu.

Kad je 1809. godine odlučio da ustanak protiv islamskog okupatora proširi i na BiH, Karađorđe je svoju vojsku uputio preko Zlatibora i kroz kanjon Rzava. Tada su jedinice pod komandom Sime Markovića i Jakova Nenadovića oslobodile i Višegrad. A Dobrun je izabran i zbog činjenice da je u pitanju jedan od najstarijih manastira u BiH, koji je ubrzo nakon što je 1994. godine ponovo primio monahe, postao ne samo verski, nego i kulturni centar ovog dela srpskih zemalja. U ovoj svetinji uspešno radi izdavačka kuća "Dabar" (po mitropoliji Dabrobosanskoj), koja izdaje istoimeni časopis, a izdala je i više od 50 različitih knjiga o srpskom narodu i veri pravoslavnoj. 

DODIR LUKSUZA I KOMFORA U HOTELU ALEXANDROS PALACE – SLOBODNE SOBE VEĆ OD OVOG VIKENDA!

DODIR LUKSUZA I KOMFORA U HOTELU ALEXANDROS PALACE – SLOBODNE SOBE VEĆ OD OVOG VIKENDA!

CRKVE DIKA SELA LOZOVIKA: Obe svetinje, posvećene apostolima Petru i Pavlu, sagrađene u 19. veku

CRKVE DIKA SELA LOZOVIKA: Obe svetinje, posvećene apostolima Petru i Pavlu, sagrađene u 19. veku

SRBI SA KUPREŠKE VISORAVNI BAŠ OPEVALI IZGUBLJENI ZAVIČAJ: Više od 50 pesama o Kupresu, Janju i Vitorogu

SRBI SA KUPREŠKE VISORAVNI BAŠ OPEVALI IZGUBLJENI ZAVIČAJ: Više od 50 pesama o Kupresu, Janju i Vitorogu

Nekoliko desetina metara od manastirskog imanja, drugom obalom Rzava, prolazi put koji Užice i Srbiju, spaja sa Višegradom i Sarajevom. Zlatibor sa Romanijom. A na put budnim okom motri niko drugi do Vožd Karađorđe. U sklopu obeležavanja dva veka od početka Prvog srpskog ustanka na padini iznad manastira postavljeni su ogromna bista Karađorđa i beli krst.

Istorija ove, kao i većine srednjovekovnih gradova i svetinja, kombinacija je poznatih činjenica, narodnih predanja i u velikoj meri nagađanja. Mitropolit dabrobosanski u drugoj polovini devetnaestog veka Sava Kosanović je tvrdio da manastir potiče iz devetog veka. Neki istoričari zastupaju mišljenje da je izgrađen 1219. baš u godini kada je Srpska pravoslavna crkva dobila samostalnost.

manastir Dobrun
Manastir Dobrun
Foto: Dušan Marić

Najprihvaćenija je "istina" da je manastir sagrađen unutar celine utvrđenog grada Dabra, u vreme cara Dušana. Kao godina završetka manastira, najčešće se uzima 1343. a kao osnivač župan Pribil, Dušanov vlastelin, koji je bio zadužen za čuvanje zapadne granice tadašnje srpske države. Navodno, Pribil je u utvrđenom gradu sazidao županski dvor i skromnu manastirsku crkvu od kamena i sige.

Nakon što se Pribil zamonašio i predao im vlast, brigu nad tvrđavom i pokroviteljstvo nad hrišćanskom svetinjom preuzeli su njegovi sinovi Stefan i Petar, koji je uz crkvu dozidao spoljnu pripratu i riznicu. Zapisano je da je u vreme Petra u Dobrunu bilo 720 monaha. O tom vremenu svedoče i dve freske, koje su preživele brojna rušenja manastira. Na prvoj su car Dušan, njegova žena Jelena i sin Uroš, na drugoj župan Pribil, sa sinovima i zetom.

Po pojedinim izvorima, Turci su u ovaj kraj prvi put prodrli 1393. godine, četiri godine nakon Boja na Kosovu, srušili ili teško oštetili manastir, koji su zatim obnovili sin cara Lazare Stefan i kneginja Milica. Azijati su Dabar ponovo osvojili 1463. godine. Grad su razorili a manastir teško oštetili. Mlađi monasi su se povukli u nepristupačne isposnice, kojih je u ovom kraju, ispresecanom jarugama i vrletima, sa mnoštvo pećina, bilo na desetine a u oskrnavljenoj svetinji su ostali samo stariji monasi koji nisu mogli ili nisu hteli da beže. Nakon njihove smrti manastir je postepeno opusteo i porušen.

ČUVAJU DUŠU OTETOG GRADA: Pravoslavne crkve u Sarajevu

ČUVAJU DUŠU OTETOG GRADA: Pravoslavne crkve u Sarajevu

SEDAM DUŽNOSTI KOJE IMATE PREMA SVOM DETETU: Ovo nisu prijatne teme, ali su obavezne za svakog roditelja

SEDAM DUŽNOSTI KOJE IMATE PREMA SVOM DETETU: Ovo nisu prijatne teme, ali su obavezne za svakog roditelja

TEMELJI OVE SVETINJE PAMTE SVETOG SAVU: U Velikom Orašju pravoslavna crkva postoji od 12. veka

TEMELJI OVE SVETINJE PAMTE SVETOG SAVU: U Velikom Orašju pravoslavna crkva postoji od 12. veka

Rušenja će postati manastirska sudbina. Obnovljen je u šesnaestom, srušen krajem sedamnaestog, a obnovljen krajem osamnaestog veka. Međutim, u manastiru nije bilo monaha i u njemu je u sledećih 100 godina služba vršena samo tri puta godišnje: na Božić, Vaskrs i Duhove. Sledeće razaranje manastir je zadesilo posle srpskog ustanka u BiH 1875. godine, kad su se Turci svetili ne samo masovnim ubijanjem i progonom naroda, već i rušenjem pravoslavnih bogomolja.

Berlinski kongres, održan 1878. je srpskoj Bosni doneo nove gospodare, Austro-Ugarsku monarhiju i guvernera Benjamina Kalaja. Uz njegovu dozvolu a na zalaganje mitropolita Save Kosanovića i uz pomoć baronese Vilhelmine Nikolić, rodom Srpkinje, manastir je ponovo oživeo 1884. godine, kada je obnovljena prvobitna crkva župana Pribila. 

Novi oružani sukob srpskog naroda i okupatora, ovaj put Austrijanaca i Mađara, koji je počeo nakon Sarajevskog atentata 1914. doneo je novo rušenje i zatvaranje Dobruna. Sa obnavljanjem se počelo 1921. godine, kada su krečenjem i živopisanjem uništene ili oštećene pojedine freske. 

U Drugom svetskom ratu, Švabe su manastir pretvorile u magacin za oružje i municiju, koje su pri povlačenju, u januaru 1945. zapalili. Nakon strahovite eksplozije, od Dobruna su ostali samo zvonik i priprata. Uporni Podrinjci, koji su u Drugom svetskom ratu većinom podržavali četnički pokret i Dražu Mihailovića, su već sledeće godine obnovili svoju svetinju, ali je ona služila kao dobrunska crkva. Odlukom tadašnjeg mitropolita dabrobosanskog Nikolaja u Dobrun su 1994. useljeni monasi i on je ponovo povratio status manastira. 

Slavljeničke 2004. godine manastir je dobio više novih objekata. Po značaju i arhitekturi, izdvajaju se Karađorđev konak,  Muzej Prvog srpskog ustanka i Muzej Dabrobosanske mitropolije. Najzaslužniji za njihovu izgradnju i preporod manastira, nekadašnji mitropolit Dabrobosanski vladika Nikolaj, sahranjen je u manastirskoj porti, nedaleko od manastirske crkve, koja je posvećena Uspenju presvete Bogorodice. 

Danas je Dobrun omiljeno svratište vernika ali i turista, koji u hiljadama dolaze da dušu okrepe verom a oči izuzetnom lepotom manastira i njegove okoline.

Da li ćete donirati organe?

ČUDESNA VODA Znate li zašto je more slano? (VIDEO)

 

+ Pošalji komentar 0 Pogledaj sve komentare

SD društvo

SD kosovo

SD info

SD hronika

SD svet

SD sirija

SD naoružanje

SD region

SD vojvodina

SD srpska istorija

SD beograd

SD drug nije meta

Vremenska prognoza
Tamni oblaci
9 Beograd