fbpx
Skip to main content
Gračanica

"SIJAJU SIMONIDA TVOJE DAVNO ISKOPANE OČI" Sedam vekova manastira Gračanice, jedinstvenog u svetu

Foto: Profimedia
Manastir Gračanica, na Kosovu, podignut je između 1315. i 1321. godine.

Manastir Gračanicu, jednu od najlepših srpskih srednjovekovnih sakralnih građevina, podigao je pre sedam vekova kralj Milutin. Manastirske zidine čuvaju sećanje na slavnu. ali i tužnu prošlost pravoslavnog naroda.

Drim-tim Mozzartovih genijalaca

Drim-tim Mozzartovih genijalaca

DA LI ZNATE ZAŠTO ZVONA NA HRIŠĆANSKIM CRKVAMA ZVONE U PODNE? Za sve je zaslužan Beograd i događaj iz 1456. godine

DA LI ZNATE ZAŠTO ZVONA NA HRIŠĆANSKIM CRKVAMA ZVONE U PODNE? Za sve je zaslužan Beograd i događaj iz 1456. godine

KAKO SU MOŠTI KRALJA MILUTINA ZAVRŠILE U SOFIJI? Dok Bugari veličaju i slave, Srbi su potpuno zaboravili svog vladara

KAKO SU MOŠTI KRALJA MILUTINA ZAVRŠILE U SOFIJI? Dok Bugari veličaju i slave, Srbi su potpuno zaboravili svog vladara

Jedini sačuvani objekat nekadašnjeg manastira je Crkva Uspenja Bogorodice. I pored toga što su ostale manastirske zgrade nestale bez traga, ona je jedna od najbolje očuvanih crkvenih spomenika srednjovekovne Srbije. I po arhitekturi specifična, građevina  ušla je u udžbenike "Istorije arhitekture". Glavni izvor informacija o tome kako je tekla njena izgradnja je osnivačka povelja koju je manastiru izdao kralj Milutin i koja je u celini sačuvana na zapadnom zidu južne bočne kapele. 

U manastiru je 1539. godine osnovana štamparija, što je naročito bilo važno za kulturnu istoriju Srba za vreme turske vlasti. Biblioteka je izgorela u jednom od mnogobrojnih napada kroz istoriju. 

Posebnost Gračanici daje i izuzetno vredno fresko-slikarstvo u duhovnom prostoru Bogorodičinog hrama. Na ulazu u crkvu nalaze se, jedan nasuprot drugom, portreti ktitora kralja Milutina i njegove žene Simonide. Takođe, freske koje prikazuju rodoslov dinastije Nemanjića (kopija iz Dečana).  U glavnom delu crkve su naos, oltar, unutrašnja priprata, ophodni brodovi i bočne kapele. Na spratu manastira je prostorija poznata kao "tajna odaja kraljice Simonide" gde se kraljica i molila. Upravo za fresku posvećenu Simonidi se kaže da je jedna od najlepših u crkvenom ikonopisanju. Naš čuveni pesnik Milan Rakić je, obilazeći manastir mogao da vidi samo starinsku ploču i lik naše kraljice bez očiju, sa krunom, velom i gustom kosom i ostatkom lica koje je bilo netaknuto. Posvetio joj je tada čuvene stihove "Iskopaše ti oči lepa sliko!"

Simonida
Foto: Wikipedia

Manastir pripada Eparhiji Raško-prizrenskoj Srpske pravoslavne crkve i predstavlja kulturno dobro i spomenik kulture od izuzetnog značaja. Takođe, od 2004. godine nalazi na spisku Uneskove kulturne baštine. Danas, predstavlja nacionalno i duhovno središte srpskog naroda ovog kraja na Kosovu.

SD srpska istorija

SD kosovo

SD info

SD izbori 2020

SD hronika

SD svet

SD sirija

SD naoružanje

SD region

SD vojvodina

SD beograd

SD društvo

Vremenska prognoza
Clear sky
14 Beograd